Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 259




                                               

Shudring nuqtasi

Shudring nuqtasi - malum bosim va namlikda havo sovib, unda toyingan suv buglari hosil bolishi uchun zarur tra. Havo namligining asosiy tavsiflaridan biri. U bilan havo namligining qiymatlari aniqlanadi. Nisbiy namlik 100% dan kam bolganda Shudri ...

                                               

Shudrlar

Shudrlar - qadimiy Hindistondagi 4 ta ijtimoiy tabaqa ning eng quyisi. "Manu qonunlari"da aytilishicha, shahrining asosiy burchi "qayta tugilganlar" deb ataladigan yuqori varna vakillari ga xizmat qilishdan iborat bolgan. Sh. ning deyarli haqhuqu ...

                                               

Shuhrat (gazeta)

"SHUHRAT" - milliy, adabiy, ilmiy, siyosiy gazeta. 1907 yil 1 dek.dan haftada 2 marta chiqa boshlagan. Sahifalarida xurofotga qarshi maqolalar chop etilgan. Zamona talabiga javob beradigan kadrlar tayyorlash kerakligini targib qilgan. Gaz.da rasm ...

                                               

Shuhratparastlik

Shuhratparastlik – shonshuhrat ketidan quvishda namoyon boladigan axloqiy illat. Shuhratparast inson doimo atrofdagilar va jamiyat diqqat markazida turishga, soxta obro qozonishga, mashhurlikka intiladi. Ozini boshqalardan baland tutishga harakat ...

                                               

Shukurov Jora

Shukurov Jora - dirijyor, Ozbekiston Respublikasi sanat arbobi. Toshkent konservatoriyasini tugatgan. Buxoro teatritsa bosh dirijyor, Buxoro musiqa bilim yurtida pedagog, Ozbekiston davlat akademik xor kapellasi, Doni Zokirov nomidagi xalq cholgu ...

                                               

Shukurov Sobirjon

Shukurov Sobirjon - naqqosh. Ozbekiston xalq ustasi. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini, Toshkent politexnika instituti memorlik fakultetini tugatgan. 1980 yildan Respublika maxsus ijodiy ishlab chiqarish "Us to" uyushmasida faoli ...

                                               

Shulxa

Shulxa - chigitdan moy olishda chiqadigan qoshimcha mahsulot; chorva mollari uchun ozuqa. 1 t chigitdan 300 kg atrofida Sh. olinadi. Tarkibida 4 - 6% oqsil, 2 - 3% yog, 37% azotsiz ekstraktiv moddalar va 43% kletchatka, 0.02% erkin gossipol bor. ...

                                               

Shuman rejasi

Shuman rejasi - Garbiy Yevropa mamlakatlarini integratsiyalash, yagona iqtisodiy makonga birlashtirish boyicha birinchi reja. Fransiya tashqi ishlari vaziri R.Shuman tomonidan 1950 yilda ishlab chiqilgan. Shuman rejasida bir qator Garbiy Yevropa ...

                                               

Shumanay tumani

Shumanay tumani - Qoraqalpogiston Respublikasidagi tuman. 1950 yil 6 oktyabrda tashkil etilgan. 1960 yil 5 fevralda Qongirot va Xojayli tumanlariga qoshib yuborilgan edi. 1976 yil 9 yanvarda qayta tashkil etildi. Sharqdan Xojayli, Qanlikol, shim. ...

                                               

Shumgiya

Shumgiya, shumgiyoh - shumgiyadoshlar oilasiga mansub bir yoki kop yillik xlorofillsiz tekinxor osimliklar turkumi. Motadil va subtropik mintaqalarda 150 dan ortiq turi tarqalgan. Orta Osiyoda 7 dan ortiq turi - kungaboqar Sh.si, sershox Sh., kar ...

                                               

Shumpeter Yozef

Shumpeter Yozef - iqtisodchi va sotsiolog. Vena untida talim olgan. Avstriya Respublikasining moliya vaziri. Bonn unti, 1932 yildan Garvard unti prof. Tadbirkorlik masalasi markaziy orin egallagan iqtisodiy dinamika konsepsiyasi muallifi. Sh. "sa ...

                                               

Shurf

Shurf - yer yuzasiga chiqish yoliga ega bolgan vertikal, bazan qiya kon inshooti, chuq. 25 m gacha boladi. Yer yuzasidan foydali qazilmalarni izlash va razvedka qilish hamda muhandislik geol.si va gidrogeologik tadqiqotlar qilish maqsadida otkazi ...

                                               

Shuruppak

Shuruppak, Shurippak - Shumerdagi qadimiy shahar. Shumer afsonasiga kora, donishmand Ziusudra vatani bolib, u xudoning maslahatiga kora, kema qurib tofondan omon qolgan. shahridan mil. av. 26-asrga oid xojalik va yuridik hujjatlar hamda oquv qoll ...

                                               

Shuturkat

Shuturkat, Ushturkat - Choch viloyati hududida qad kotargan orta asrlar ga mansub savdo shahri xarobalari va arxeologiya yodgorligi. Sh. xarobalari Eski Toshkentda Chirchiq daryosining ong sohilida "Paxta" t.y. bekati yaqinida yastangan. Maydoni ...

                                               

Shuursizlik

Shuursizlik - aybdorni jinoiy masuliyatdan xalos qiladigan ruhiy holat. Ruhiy kasalligi yoki akli zaifligi sababli oz harakatlarining mohiyatini tushunmaydigan va ozini boshqara olmaydigan fuqaroni sud muomalaga layoqatsiz deb topishi mumkin. Bun ...

                                               

Shuvaran

Shuvaran, sassiqkapa - karamdoshlarga mansub qishlovchi bir yillik begona ot. Poyasi tik osadi, sershox, tukli, boyi 30 - 80 sm. Barglari navbatmanavbat joylashgan, bandsiz, ikki marta patsimon kesilgan, sertuk. Gullari och sariq qalqoncha topgul ...

                                               

Shudaqanotlilar

Shudaqanotlilar - suyakli baliqlar kenja sinfi. Hozirgi baliqlarning 97% turini oz ichiga oladi. Xordasi qisman saqlanib qolgan. Yuqori jaglari bosh suyagi bilan harakatchan birlashgan. Terisi tangachadar, bazan suyak plastinkalar bilan qoplangan ...

                                               

Shvarsvald

Shvarsvald - Germaniyaning jan.garbiy qismidagi tog massivi, Reyn daryosining ong sohilida. Uz. 160 km, eni 35 - 60 km. Eng baland joyi 1493. Grayit, gneys va qumtoshlardan tuzilgan. Yuqori Reyn pasttekisligiga tutash yon bagri juda tik. Choqqila ...

                                               

Shvedlar

Shvedlar - xalq, Shvetsiyaning asosiy aholisi. Umumiy soni 9.4 mln. kishi Shved tilida sozlashadi. Dindorlari - xristianlar. Shved xalqi mil. 1-ming yillikda Skandinaviyada yashagan shim. german qabilalari bilan birlashish natijasida, ilk orta as ...

                                               

Shveller

Shveller - Psimon kesimli metall buyum. Rangli metallar va qotishmalardan presslab, shakddor teshiqdan bosim ostida otkazib tayyorlanadi. Shlar turli yer osti, yer usti inshootlari qurishda, mashina va mexanizmlarning ramalarini tayyorlashda ishl ...

                                               

Shvetsiya qirollik fanlar akademiyasi

Shvetsiya qirollik fanlar akademiyasi - mamlakatning tabiiy fanlar boiicha oliy ilmiy muassasasi. 1739 yil Stokgolm shahrida tashkil etilgan. "Shvetsiya qirolliq fanlar akademiyasi dokladlari", yilnoma hamda mat., astronomiya, fizika, kimyo, geog ...

                                               

Shveysariyaliklar

Shveysariyaliklar - Shveysariya aholisining umumiy nomi. German-shveysariyaliklar, fransuz-shveysariyaliklar, italyanshveysariyaliklar va retoromanlar dan iborat. Shunga kora, nemis, fransuz, italyan va retoroman tillarida sozlashadi. Dindorlari ...

                                               

Shvits qoramol zoti

Shvits qoramol zoti - sut gosht olish uchun boqiladigan zot. Shveysariyaning togli hududlarida Sharqdan qadimda keltirilgan kalta shoxli zotlarni uzoq tanlash yoli bilan chiqarilgan. Tusi qongir. Shvits qoramol zoti z.ning sutgosht, sut, goshtsut ...

                                               

Shyonberg Arnold

Shyonberg Arnold - Avstriya kompozitori, musiqa nazariyotchisi, pedagog, dirijyor va rassom. Yangi Vena maktabi va dodekafoniya asoschisi, musiqiy ekspressionizmning yirik vakili. Ijodini Yevropa klassik musiqasiga tayangan holda boshlagan. 1901 ...

                                               

Shyuts

Shyuts, Shyuts Genrix - nemis kompozitori, organchi, pedagog; milliy kompozitorlik maktabi asoschisi. Kompozitsiyadan G. Otto va Venetsiyada J. Gabriyelidan saboq olgan. Kassel, Drezden, Kopengagen va boshqalar shaharlarda saroy kapellalari rahba ...

                                               

Siamlar

Siamlar - tai guruhiga mansub xalq. Tailandning asosiy aholisi. Umumiy soni 29.7 mln. kishi. Siam tilida sozlashadi. Dindorlari - buddaviylar. S. sholikorlik, chorvachilik, baliq ovlash bilan shugullanadi. Kemasozlik azaldan rivojlangan.

                                               

Sian

Sian - Xitoyning markaziy qismidagi shahar. Veyxe daryosi vodiysida joylashgan. Shensi provinsiyasining mamuriy markazi. Aholisi 6.7 mln. kishi. Transport yollari tuguni. Metallurgiya, kop tarmoqli mashinasozlik, keramika, toqimachilik, farmatsev ...

                                               

Sianidlar

Sianidlar - sianid kislota tuzlari. Umumiy formulasi MeCN. Kopchilik oddiy S. rangsiz. Ishqoriy va ishqoriy-yer metallarning S.i suvda eriydi. Ogir metallarning S.i suvda oz eriydi. S. oksidlanganda sianatlar hosil qiladi. S. oltin va kumushni ru ...

                                               

Sibelius Yan

SIBELIUS Yan - fin kompozitori. Milliy kompozitorlik maktabi asoschilaridan, musiqiy romantizm vakili. Xelsinkidagi musika institutini tugatgan. S. ijodi xalqchillik bilan sugorilgan, yorqin milliy kolorit, ulugvorlik, samimiylik, kuychanlik va g ...

                                               

Sibir platformasi

Sibir platformasi - Shim. Osiyoning orta qismida joylashgan qad. yirik platformalardan biri. Sibir platformasi garbda Yenisey vodiysi, shim.da Birranga toglarinkng jan. chekkasi, sharqda Lena daryosi etaklari bilan chegaralanadi. Sibir platformas ...

                                               

Sibiu

Sibiu - Ruminiyaning markaziy qismidagi shahar. Sibiu judetsi ning mamuriy markazi. Axoliyey 169.6 ming kishi. Transport yollari tuguni. Mashinasozlik, kimyo, parfyumeriyakosmetika, yogochsozlik, toqimachilik, konpoyabzal, poligrafiya, oziq-ovqat ...

                                               

Siboiy

Siboiy, Yusuf asSiboiy - arab yozuvchisi, MAP jamoat arbobi. Oliy harbiy malumot olgan. Osiyo va Afrika xalqlari birdamligi tashkilotining hamda Osiyo va Afrika mamlakatlari yozuvchilari uyushmasi doimiy byurosining bosh kotibi. Misr yozuvchilar ...

                                               

Sichqonlar

Sichqonlar - sichqonsimonlar oilasiga mansub kemiruvchilar urugi. Gavdasining uz. 12 sm gacha, dumi deyarli gavdasining uz.ga teng. Yer yuzida juda keng tarqalgan, 25 ga yaqin turi bor. Ozbekistonda uy sichqoni kop uchraydi; uz. 7 - 11 sm, dumi 4 ...

                                               

Sichuan soyligi

Sichuan soyligi, Qizil havza - Xitoydagi soylik, asosan, Yanszi daryosi orta oqimining chap sohilida. Maydoni 200 ming km². Bal. 400– 500 m. Qizil rangli qumtoshlar va boshqa chokindi jinslarning qalin qatlami bilan tolgan. Kumir va tosh tuzi kon ...

                                               

Siddiq muhammad

Siddiq muhammad - Balx xoni. Ashtarxoniylarayan. Subhonqulixonnnpg ogli. Akasi Abul Mansurxonga qarshi uyushtirilgan fitnaga bosh bolib, taxtni egallagan. S. M. ga qarshi bir qancha kochmanchi qabilalar sardorlari bosh kotarganlar. SM. Shibirgond ...

                                               

Sideratlar

Sideratlar - tuproq unumdorligini oshirish maqsadida tuproqqa qoshib haydab yuboriladigan ekma osimliklar.

                                               

Siderik aylanish davri

Siderik aylanish davri, yulduz davri - sayyoralarning Quyosh atrofini bir marta tola aylanib chiqishida otgan vaqt.

                                               

Siderik oy

Siderik oy - Oyning osmon sferasidagi korinma harakati davomida 2 marta ketma-ket bitta vaziyatdan otishi orasidagi davr. Oy harakatining notekisligi tufayli So. doimiy bolmay, bir necha soatgacha ozgarib turadi. Oyning osmon sferasida toliq bitt ...

                                               

Siderik yil

Siderik yil - Quyoshning osmon sferasida yulduzlarga nisbatan korinma harakatida 2 marta ketma-ket bir xil vaziyatdan utishi oraligida otgan vaqt, yani Yerning Quyosh atrofida toliq bir marta aylanish davri. U 365.25636 ortacha quyosh sutkasiga teng.

                                               

Siderofil elementlar

Siderofil elementlar - V.M. Goldshmitning elementlar geokimyoviy tasnifidagi kimyoviy elementlar guruhi. Bularga Ge oilasi va jami 11 element kiritilgan. Siderofil guruhidan tashqari xalkofil, litofil va atmofil elementlar guruxdari ham ajratilga ...

                                               

Sidon

Sidon - Finikiyadagi shahardavlat. Orta dengizning sharqiy sohilida joylashgan. Mil. av. 4ming yillikda barpo etilgan. Mil. av. 2 - 1ming yillikda xalqaro savdoning yirik markazi; Finikiyada gegemonlik qilish uchun Tir bilan kurash olib borgan.

                                               

Sif

Sif - xalqaro savdoda tovarlarni yetkazib berishning asosiy shartlaridan biri. S. shartlariga kora, sotuvchi tovarni sugurta qildirishi va fraxt haqini tolashi, kelishilgan muddatda tovarni portga yetkazib kelishi va kemaga ortib berishi, haridor ...

                                               

Sifat (falsafa)

Sifat - obyektning muhim belgilarini ifodalaydigan falsafiy tushuncha. S. obyekt tarkibiy qismlarining ozaro turgun munosabatlarini aks ettiradi, bu munosabatlar bir obyektni ikkinchi obyektdan ajratib turadigan oziga xos tomonlarini anglatadi. S ...

                                               

Sifat analizi

Sifat analizi - analitik kimyoning asosiy bolimlaridan biri; analiz qilinayotgan modda yoki moddalar aralashmasidagi elementlar, radikallar, funksional guruxlar va birikmalarni kimyoviy, fizikkimyoviy, fizikaviy aniklash va identifikatsiyalash us ...

                                               

Sifatdosh

Sifatdosh - felning funksional shakllaridan biri. Sifatlar kabi predmetning belgisini korsatishga xoslangan va xuddi shu xususiyatiga kora S. deb yuritiladi. S. shakli hozirgi ozbek tilida, asosan, gan, vchi affikslari yordamida yasaladi: oqigan ...

                                               

Sifatlash

Sifatlash, epitet - stilistika va poetika termini; antik davrdan malum badiiytasviriy vositalardan. Narsa va hodisalarga, tushuncha va h.k.ga xos xususiyatlarni obrazli tavsiflash. Aksariyat hollarda sifat, shuningdek, ravish, ot, son, fel vosita ...

                                               

Sifon

Sifon - 1) suyuklikni bir idishdan sathi pastrok ikkinchi idishga quyish uchun ishlatiladigan qurilma. Turli uzunlikdagi tirsaklari bolgan bukik nay. Nayning yuqori kesimi ustki idishdagi suyuklik sathidan yuqori turadi. S. ishlashi uchun nayga s ...

                                               

Sifonoforalar

Sifonoforalar - gidrozoylar sinfiga mansub boshliqichlilar kenja sinfi. Koloniya bolib erkin suzib yuruvchi dengiz hayvonlari. Koloniyasi umumiy poyada ornashgan polipoid va meduzoid individlardan iborat. Kopchilik S. nayel almashinmasdan kopayad ...

                                               

Sigirquyruqdoshlar

Sigirquyruqdoshlar - ikki urugpallalilar sinfiga mansub osimliklar oilasi. Kopchiligi ot va yarim buta, ayrimlari buta va daraxt. Topguli shingilsimon, rovaksimon. Gullari har xil, changchilari 2 - 5 ta, urugchisi bitta. Tugunchasi ikki uyali. Ko ...

                                               

Sigizmund I

Sigizmund I -"Muqaddas Rim imperiyasi" imperatori, 1387 - 1437 yillarda Vengriya qiroli, shuningdek, 1419 - 21, 1436 - 37 ylarda Chexiyaning Lyuksemburglar sulolasidan bolgan qiroli; Rim papasi bilan guschilarga qarshi kurashga rahbarlik qilgan.