Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 385




                                               

Glikozidlar

Glikozidlar - molekulalari uglevod bilan biror organik birikma qoldigi ning glikozid bog orqali birikishidan hosil bolgan organik moddalar. Ularning kopchiligi kristall, achchiq tam va oziga xos xidli birikmalardir. Osimliklarda kop uchraydi, ula ...

                                               

Ichki azolar

Ichki azolar - odam va hayvonlarning, asosan, kokrak va qorin boshligidagi azolari. I.a.ga yurak-tomir sistemasi, nafas, hazm azolari, ayirish va ichki jinsiy azolar, shuningdek, ichki sekretsiya bezlari kiradi. I. a.ni anatomiyapkt maxsus bolimi ...

                                               

Ichki kasalliklar

Ichki kasalliklar - ichki azolar kasalliklari. Yurak-tomir sistemasi, nafas, hazm azolari, qon, moddalar almashinuvi, jigar, buyrak va b. azolar kasalliklari I.k.ga kiradi. Ularning mohiyati, paydo bolish sabablari, belgilari, qanday otishi, oldi ...

                                               

Gidroaeroionizatsiya

Gidroaeroionizatsiya - elektr zaryadli suv zarralari va gaz ionlarining hosil bolishi. Tabiiy sharoitda shalolalarda, tez oqadigan daryolar boyida, dengiz suvi kotarilganda, favvora va b. joylarda G. boladi. Gidroaeroionizatorlar yordamida suniy ...

                                               

Gematuriya

Gematuriya - siydiqda qon bolishi, qon aralash siydik kelishi. Buyrak va siydik yoli kasalliklarida, goho yurak-tomir va qon kasalliklarida, shuningdek bazi yuqumli kasalliklarda kuzatiladi. G.da siydik nim pushti, qizgish va toq qizil bolib, kat ...

                                               

Moshaklar

Moshaklar - balchiqchilar turkumiga mansub qushlarning bir urugi. M. barmoqlarining orasida suzgich parda bolmasligi bilan boshqa balchiqchilardan farq qiladi. Shim. yarim sharda keng tarqalgan. Dengiz, dare va kol qirgoqdariga uya yasaydi. 3 - 4 ...

                                               

Ikra

Ikra - 1) baliqlar, mollyuskalar, qisqichbaqasimonlar, ignatershshlar va b. hayvonlarning suvga qoyadigan tuxum hujayralari ; 2) baliqlarning uvildiriqlaridan qayta ishlab olinadigan ovqat mahsuloti; 3) togralgan baqlajon va b.ni osimlik moyida q ...

                                               

Yem-xashak ekinlari

Yem-xashak ekinlari - chorva mollari va parrandalarga yem-xashak tayyorlash maqsadida ekiladigan osimliklar. Yem-xashak ekinlariga bir yillik va kop yillik otlar, xashaki ildizmevali, kartoshkali osimliklar, xashaki poliz ekinlari, shirin kartosh ...

                                               

Infeksion kasalliklar (osimliklar)

Infeksion kasalliklar - osimliklarning tirik tabiat omillari tasirida vujudga keluvchi yuqumli kasalliklari. Bularga osimliklardagi virusli kasalliklar - mozaika kasalliklarining turli xillari, sariq kasal, pa-kanalik, gumbaklanish va b.; bakteri ...

                                               

Darmon shorva

Darmon shorva - xalq tabobatida kam quvvat odamlar, darmonsizlangan bemorlarga parhez buyuriladigan suyuq ovqat. Asosan parranda - xoroz, joja, qirgovul, bedana va b. ilvasinlardan tayyorlanadi. Qozonga sovuq suv quyib, pat va chavoqlardan tozala ...

                                               

Ilvasin

Ilvasin - goshti uchun ovlanadigan yovvoyi qushlar. Qirgovul, karqur, kaklik, bedana, yovvoyi ordak, chumchuq, kaptar, tuvaloq, chugurchiq va sh.k. qushlarning umumiy nomi. I. tor, tuzoq yoki miltiq bilan ovlanadi. I.lar goshtidan, asosan, shorva ...

                                               

Jem

Jem - shakar qiyomida pishirilgan meva va rezavorlar. J. qiyomi murabbo qiyomidan quyuqligi bilan ajralib turadi. J. pishirish uchun tarkibida kislota va jelesimon korinish hosil qilish uchun yetarli pektini bolgan mevalar ishlatiladi. Boshqa mev ...

                                               

Zaharli osimliklar

Zaharli osimliklar - tarkibida zaharli moddalar bor osimliklar. 3. o. 2 guruhga bolinadi: 1) haqiqiy 3. o. - zaharlilik turning xususiy belgisi hisoblanadi; 2) shartli 3. o. - turdagi ayrim osimlik zaharli boladi. Haqiqiy 3. o.ning 10 ming turi b ...

                                               

Yelpigich qanotlilar

Yelpigich qanotlilar - parazit hasharotlar turkumi. 300 turi malum. Pardaqanotlilar, saratonlar, togriqanotlilar, beshiktervatarlar, qandalalar, ikki qanotlilar va qildumli hasharotlarda parazitlik qiladi. Juda mayda hasharotlar. Jinsiy dimorfizm ...

                                               

Katalpa

Katalpa - bignoniyadoshlar oilasiga mansub manzarali osimliklar turkumi. Bargi oddiy, uzun, yirik. Guli oq, qongiroqsimon, topguli shingil yoki rovaksimon. Mevasiuzun, kop urugli. 2 pallali, dukkaksimon. Urugi yassi, uchi kokilli. 14 turi bor. Ur ...

                                               

Iononlar

Iononlar - siklogeksen qatorining toyinmagan ketonlari; rangsiz, xushboy suyuqliklar. Spirtda yaxshi eriydi. I. jumlasiga ionon va uning gomologlari kiradi. I.ning bir necha izomeri bor, ulardan izomerining hidi juda yoqimli. Iononning suyultiril ...

                                               

Kamalak

Kamalak - 1) osmon gumbazida rango-rang bolib korinadigan yoy; yoruglikning atmosferadagi yomgir tomchilarida sinishi, qaytishi va difraksiyasi natijasida yuz beradi. Yomgir yogib otgach, Quyoshga qarama-qarshi tomonda hosil boladi. Quyosh ufqqa ...

                                               

Gravitatsion siljish

Gravitatsion siljish - gravi tatsion maydonda tarqalayotgan elektromagnit nurlanish chastotasining ozgarishi. Hyp zarralari - fotonlar gravitatsion potensial qiymatlari teng bolmagan ikki nuqta orasida harakat qilganda malum ish A = Sh- bajaradi, ...

                                               

Dispersion prizmalar

Dispersion prizmalar - optik prizmalarning bir guruhi; nurlanishlarni tolqin uzunligiga qarab spektrlarga ajratishga xizmat qiladi. Asosan, spektral asboblarda ishlatiladi. Nurlanishlarning D. p.da ajralishi shu prizmadan otayotgan nurlar ogish b ...

                                               

Infraxromatik materiallar

Infraxromatik materiallar - faqat kozga korinadigan yoruglik nurlarini emas, infraqizil nurlarni ham sezadigan fotografik materiallar. Tarkibida kumushning galoidli birikmasi bolgan fotografik emulsiyalar spektrning kok-binafsha sohasini yaxshi s ...

                                               

Gunafshadoshlar

Gunafshadoshlar -ikki urug pallali osimliklar oilasi. Tropik va subtropik mintaqalarda keng tarqalgan. 16 turkum va 850 tur kiradi. G. bir yillik va kop yillik ot, buta, chala buta va past boyli daraxtlar. Barglari, asosan, butun, navbat bilan jo ...

                                               

Guloyin

"GULOYIN" - ozbek mumtoz raqsining Fargona maktabiga mansub "Katta oiin" turkumidagi ayollar raqssyuitasi. U asosan ashula jorligida, professional yallachi va havaskorlar tomonidan ijro etilgan. Ayniqsa Qoqonda keng tarqalgan. Syuitaning mazmuni ...

                                               

Aziz Abdurazzoq

"Tort ogayni botirlar" 1989 "Dostlarimga" 1959 "Yapa bahor" 1961 "Bogda bitgan ertaklar" 1989 "Mavj" 1965 "Yostiqdan chiqqan ertaklar" 1988 "Aziz odamlar" 1975 "Qalb nuri" 1978 "Bodom gulladi" 1965 "Lirika" 1970 "Shox yomgir" 1977

                                               

Gajak

Gajak - 1) ayollarning ikki chakkasidan tushib turgan soch tolalari, zulfi; 2) ayollarning ziynat buyumi; chakkaga taqiladigan juft taqinchoq. Asosiy shakli bodom kurinishida bulib, oxirgi qismi jingala kabi bukilgan; 2 ta ilgagi bulib, biri qulo ...

                                               

Jizza

Jizza - oz yogida qovurilgan togramcha dumba. Qoyning yogi togri tortburchak shaklida togralib, past olovda qovuriladi, songra yoglari erib, yog toqimalari va qoldiq yoglardan J. hosil boladi. Asosan qoyning dumbasidan tayyorlanadi, shuningdek, q ...

                                               

Isfarak

Isfarak - jaydari orik navi. I.ning qizil I., oq I., bodom I., chiroyli I. va b. xillari bor. Daraxti kuchli osadi, shox-shabbasi serbarg. Mevasi ortacha 25 - 30 g, dumaloq, sar-gish. Posti yupqa, sertuk, eti tigiz, tarkibida 14 - 16% qand bor, d ...

                                               

Yirtqich qushlar

Yirtqich qushlar - qushlar sinfining turkumi. Tanasi yirik yoki ortacha kattalikda, eng mayda vakili - karlik lochin qanotining uz. 9 - 10 sm; eng yirik Amerika tasqarasining qanoti 115 sm, yoyilganida 2.5–3 m, vazni 8–12 kg. Tumshugi kuchli rivo ...

                                               

Karakatitsa

Karakatitsa - on oyoqlilar turkumiga mansub boshoyoqli mollyuskalar urugi. Tanasi choziq, uz. 8.3 mm dan 50 sm gacha, vazni 10 - 12 kg gacha. Ikki yonida jiyaksimon sorgichlari bor. Paypaslagichlari 10 ta, ularning ikkitasi boshqasiga nisbatan uz ...

                                               

Kampirqursoq

Kampirqursoq - kampirqursoqlar turkumiga mansub yosin. Boyi 1 - 1.5 sm. Orta Osiyo chollarida, kopincha, boyalich va juzgun kabi butalar tagida, qum tepaliklarning shim. yon bagirlarida yoki tekisliklarda osadi. K. yaxshi organilmagan. Qishning i ...

                                               

Galantamin

Galantamin -boychechak va ungerniya osimligining ayrim turlaridan olinadigan alkaloid. Achchiq oq poroshok. Tana va silliq muskullar tonusi pasayganda, harakatlantiruvchi va sezuvchi nervlar funksiyasi buzilganda, poliomiyelit va bolalarning sere ...

                                               

Dostlikdon aksiyadorlik jamiyati

"DOSTLIKDON" AKSIYADORLIK JAMIYATI - oziq-ovqat sanoati korxonasi. Jizzax viloyatining Dostlik sh.da joylashgan. "Ozdonmahsulot" davlat-aksiyadorlik korporatsiyasi tarkibiga kiradi. Asosan bugdoy uni va chor-va uchun aralash yem, makaron mahsulot ...

                                               

Yem-xashak balansi

Yem-xashak balansi - xojalikdagi mavjud yem-xashak miqdorini unga bolgan ehtiyoj bilan qiyoslash. Odatda, u chorva mollarining belgilangan davrda yem-xashak bilan qanchalik taminlanganligini aniqlash, agar kamchil bolsa, uni tayyorlash tadbirlari ...

                                               

Dukkakli don ekinlari

Dukkakli don ekinlari - don olish uchun ekiladigan osimliklar; dukkakdoshlarning ka-palakgullilar kenja oilasiga mansub; shuningdek, ulardan tuproq unumdorligini oshirish uchun almashlab ekishsa foydalaniladi. Dunyo boyicha D.d.e.ning 17 turkumig ...

                                               

Zaharli jonivorlar

Zaharli jonivorlar - boshqa organizmlar uchun doimo yoki vaqtinchalik zaharli bolgan moddalarni oz organizmida saqlovchi jonivorlar. 5 mingga yaqin turi malum. 3. j.dan ilonlar, chayonlar, orgimchaklar, malhamchi qongizlar va b. yaxshi organilgan ...

                                               

Deratizatsiya

Deratizatsiya - yuqumli kasalliklarni tarqatadigan hamda xalq xojaligiga iqtisodiy zarar kelti-radigan kemiruvchilarni qirish. Profilaktik va qirib yoqotish tadbirlarini oz ichiga oladi. Profilaktik tadbirlar zararkunanda kemiruvchilarning uya qu ...

                                               

Jundor maymunlar

Jundor maymunlar - ilmoq dumli maymunlar urugi. Tanasining uz. 39 - 58 sm, dumi 56 - 73 sm. Tanasi miqti, oldingi oyogi keyingisiga nisbatan birmuncha kalta, panjasining bosh barmogi yaxshi rivojlangan. Juni kalta va qalin, sargish yoki toq qongi ...

                                               

Yoldoshlilar

Yoldoshlilar, yuksak sutemizuvchilar - sut emizuvchilar kenja sinfi. Haqiqiy yoldoshi bor; xaltasi bolmaydi. Embrioni bachadonda rivojlanadi. Birmuncha rivojlangan, yani mustaqil sut ema oladigan bola tugadi. Tishlari 2 xil bolib, 2 marta almashi ...

                                               

Ichakdan nafas oluvchilar

Ichakdan nafas oluvchilar - chalaxordalilar sinfi, tuban ikkilamchi ogizlilar-dan. Bir qancha belgilari ularni ignaterililar va pagonoforalarga yaqinlashtiradi. Uz. bir necha sm dan 2.5 m gacha. Tanasi chuvalchangsimon, har-tum, yoqacha va boliml ...

                                               

Jumrut

Jumrut, boribagir - chilonjiydadoshlar oilasiga mansub yirik buta yoki past boyli daraxt. Gullari mayda, sargish-yashil, topguli yarim soyabon. Bargi oddiy, tuxumsimon, tuksiz, uz. 2 - 5 sm. Mevasi qora, danakli. May - iyunda gullaydi, mevasi iyu ...

                                               

Vahmaqush

Vahmaqush, inuya - chittaklar oilasiga mansub qush. Mazkur urugning yagona turi, 10 tacha kenja turi bor. Ozbekistondagi eng mayda qushlardan, uz. 11 sm, vazni 10 g cha. Rangi oqishdan toq jigarrang va qoramtirgacha boladi. Boshining ikki yonida ...

                                               

Zootsidlar

Zootsidlar - q. x. zararkunandalari, asosan, kemiruvchilar, kalamushlar va qushlar - kaptarlar, chumchuqlar, gurraklar ga qarshi kurashda qollaniladigan kimyoviy preparatlar. Pestitsidlar guruhiga kiradi. Aksariyat hollarda ichdan tasir korsatadi ...

                                               

Jish joja ochuvchi qushlar

Jish joja ochuvchi qushlar -tuxumdan kuchsiz, oyoq muskullari yaxshi rivojlanmagan, kozi yumuq, tana harorati barqaror bolmagan joja ochuvchi qushlar. J. j. o. q.da nasli togrisida gamxorlik yaxshi rivojlangan. Nari va modasi ancha mukammal in qu ...

                                               

Kakku

Kakku, oddiy kakku - kakkusimonlar turkumiga mansub qush. Tanasining uz. 33 - 38 sm, ogirligi 100 g gacha. Qanoti kalta, dumi uzun. Pati kongir kulrang yoki qongir sargish, qorin tomoni oqish bolib, qoramtir yol-yol. Yevropa va Osiyoning orta va ...

                                               

Jarqanotlar

Jarqanotlar, qizilqanotlar - chumchuqsimonlar turkumining bir turi. Jan. va Orta Yevropa hamda Osiyoning janubidagi toglarda uchraydi. Ozbekiston toglarining ormonsiz tik jarliklari va qoyalarida uzoq yashaydi. 3 - 4 ta tuxum qoyadi. Qishda vodiy ...

                                               

Kapachi qushlar

Kapachi qushlar - chumchuqsimonlar turkumining bir oilasi. Tanasining uz. 23 - 40 sm. Patlari koproq sariq, kokimtir qora va yorqin tusli, bazan qongiroq. Avstraliya va Gvineyada tarqalgan. Nam tropik ormonlarda yashaydi. K.q. kuyikish davrida ma ...

                                               

Kanareyka

Kanareyka - chumchuqsimonlar turkumining vyuroklar oilasiga mansub qush. K.ni ispanlar 15-asrning oxirlarida Kanar orollaridan Yevropaga olib kelishgan. Tabiatda Kanar, Madeyra va Azor o.larida tapqalgan. Tanasining uz. 12 - 14 sm. Narining patla ...

                                               

Karnaychi qushlar

Karnaychi qushlar - turnasimonlar turkumining bir oilasi. Ogirligi 1 - 1.5 kg. Oyogi uzun, tumshugi qisqa, baquvvat. Patlarining rangi koproq qoramtir baxmalsimon. Jan. Amerikaning shim. qismida yashaydi. 1 urug va 3 turi bor. Daraxtlarning shoxl ...

                                               

Zooxoriya

Zooxoriya - osimliklar mevasi, urugi, sporasi va b.ning hayvonlar yordamida tarqalishi. 3. bir necha xilga bolinadi: epizooxoriya - meva va uruglarning hayvonlar tanasi sirtiga yopishib tarqalishi; endozooxoriya - osimliklar mevasi va urugini hay ...

                                               

Geterogoniya

Geterogoniya - hayvonlarda nasl almashinish shakllaridan biri. G. faqat jinsiy naslning bir-biri bilan almashinuvidan iborat bolib, jinsiy va jinssiz nasl almashinuvi - metagenezdan farq qiladi. G. faqat umurtqasiz hayvonlar uchun xos. G.ning 3 x ...

                                               

Vermishel

Vermishel - bugdoy unidan qorilgan hamirdan tayyorlanadigan uzun ipsimon oziq-ovqat mahsuloti. V. uchun xom kleykovina miqdori 75% dan kam bolmagan oliy navli un ishlatiladi. Ayrim V. hamiriga tuxum qoshiladi. Qorilgan hamir vintli, gidravlik, sh ...