Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 401




                                               

Gers (birlik)

Gers - SGS va Xalqaro birliklar tizimida chastota birligi; G. R. Gers sharafiga qoyilgan. Gs bilan belgilanadi. 1 Gs davriy jarayon chastotasi bolib, bunda 1 s da jarayonning 1 sikli amalga oshadi. G. karrali birliklarda ham ifodalanadi: kilogers ...

                                               

Gidrotexnika tunneli

Gidrotexnika tunneli -ustki tuproq qatlamini qazib olmagan holda yer qobigiga quriladigan yer osti suv otkazgichi. G. t. grunt ni qazib ochish qiyin bolgan, aholi zich joylashgan yoki opirilib tushadigan tik nishabli yerlarga, suv otkazgich chuqu ...

                                               

Gula

Gula - toquv dastgohi da tanda nax larini ikkiga ajratib, moki otkaziladigan kom ochishga xizmat qiladigan asbob. G. ikki xil boladi: I) ipgula - jimjiloq yogonligidagi ikkita qaragay chop hamda gulzanjiralardan iborat bolib, qoldokon va mashinad ...

                                               

Zaane echki zoti

Zaane echki zoti - suti uchun boqiladigan zot. 19-asr ortalarida Shveysariyaning Zane daryosi vodiysida chiqarilgan. Echkilari yirik, gavda tuzilishi mustahkam, aksariyatining yelini katta, sorgichlari yaxshi shakllangan. Terisi yupqa, asosan, oq ...

                                               

Gravitatsion variometr

Gravitatsion variometr -ogirlik kuchi potensialining ikkilamchi hosilasini va gorizontal yonalish ogirlik kuchi ozgarishi ni olchaydigan asbob. Faqat ogirlik kuchi gradiyentini olchaydigan G.v. g r a diyentometrlar deyiladi. G.v.ni venger fizigi ...

                                               

Kolxoz

Kolxoz - SSRIda mavjud bolgan qishloq xojaligi ishchilari uyushmasining sotsialistik shakli. Sovxozlar bilan birga kolxozlar sovet iqtisodida katta rol oynagan. "Kolxoz" sozi ruscha "коллективное хозяйство" birikmasining qisqartirilganidan hosil ...

                                               

Yerlarning meliorativ holati

Yerlarning meliorativ holati - yer maydonlarini q.x.da foydalanishga yaroqliligi nuqtai nazaridan baholash. Meliorativ holati qonikarli yerlarga tuproq unumdorligini tubdan yaxshilash talab kilinmaydigan, dehqonchilik qilishga monelik kiladigan n ...

                                               

Kelin kordi

Kelin kordi, kelin korish - turkiy xalqlarda, jumladan, ozbeklarda yangi kelinchakni korish odati. Nikoh toyining ertasiga otkaziladigan "bet ochar" marosimidan boshlab bir yilgacha davom etadi. Kuyovning qarindoshlari, tanishlari, qoni-qoshnilar ...

                                               

Gosht uchun boqiladigan qoramol zotlari

Gosht uchun boqiladigan koramol zotlari - yaylovda tez va yaxshi semiradigan mollar. Bularga qalmoqi, qozoqi oq bosh, gereford, shortgorn, aberdin angus, santagertruda kabi zotlar kiradi. Sigirlarining vazni 500 - 550 kg, buqalariniki 850 - 900 k ...

                                               

Guberna

Guberna, gubernya, guberniya - Rossiyada 1708 y.dan mavjud bolgan asosiy mamuriy-hududiy birlik. Uyezdlarga bolingan. Ayrim G.lar general-gubernatorliklarga birlashgan. 1917 y.ga kelib 78 G. mavjud edi, ulardan 25tasi Polsha, Finlyandiya, Boltiqb ...

                                               

Zlotiy

Zlotiy - Polsha pul birligi. 1995 y. yanvarda 10000:1 nisbatda denominatsiyalangan 3. muomalaga kiritilgan. 1 3.=100 grosha. Xalkaro ifodasi PLZ. Xalqaro valyutalar kursi boyicha 1 AQSH dollari = 4.14 3., 1 Z.= 165.73 som.

                                               

Kamondan otish

Kamondan otish - sport turi. Diametri 40 - 122 sm doyra nishonga 18–90 m uzoklikdan 30 yoki 36 tadan oq uzilib ochko toplanadi. K.o. 15-asrda Shveysariyada paydo bolgan. Musobaqalarning hozirgi qoidalari 19-asr oxirida ishlab chiqilgan. Olimpiada ...

                                               

Kayvon

Kayvon - ayvonga kiraverishda, bosh tarzining ortasida shipi balandroq qilib kotarilgan qism. Ustalar tabiricha, falakdagi eng baland yulduz Saturnning mahalliy nomi "Kayvon" deb atalgan. Kayvonli ayvonlar binoni serhasham, salobatli qilib korsatadi.

                                               

Zarif miskar

Zarif miskar - atoqli qogirchoqboz. Yoshligida raqqoslik qilgan, keyinroq surnaychi sifatida qogirchoqbozlar bilan tomosha korsatgan, bazan masharabozlik ham qilgan. taxminan 19-asrning ortalarida Ordaga ishga taklif etilib, Buxoro amiri saroyida ...

                                               

Ozbekiston Superkubogi

Ozbekiston Superkubogi - futbol boyicha Ozbekistonda otkaziladigan turnir. Ushbu turnir 1 ta oyindan iborat bolib, unda: otgan mavsumdagi Ozbekiston Kubogi sohibi va Oliy Liga Chempioni toqnashadi. Agarda Kubok va Chempionatni bitta jamoa yutgan ...

                                               

Paxtakor

Paxtakor sozi quyidagilarni anglatishi mumkin: Paxtakor - Toshkentdagi stadion. Paxtakor - Toshkent metropoliteni bekati. Paxtakor - paxta xojaligi bilan shugullanuvchi dehqon. Paxtakor - Toshkentning futbol klubi.

                                               

Vatan (shaftoli navi)

Vatan - kechki shaftoli navi. R. R. Shreder nomidagi i.t. institutining Samarqand filialida A. S Cherevatenko tomonidan mahalliy shaftoli naachari ni chatishti-rib chiqarilgan. Ozidan changlanadi. Daraxti ortacha osadi. Shoxshabbasi baquvvat. Gul ...

                                               

Immobillashgan fermentlar

Immobillashgan fermentlar - molekulalari polimer birikmalar bilan kovalent boglangan, suniy olinadigan ferment preparatlar. Shuning uchun I. f. denaturatsiyani vujudga keltiruvchi tasirlarga nisbatan chidamli boladi. Bunday fermentlar nativ ferme ...

                                               

Vakuolalar

Vakuolalar - osimlik va hayvonlar hujayrasida ichi suyuqlik bilan tolgan, sitoplazmadan membrana bilan ajralib turadigan boshliq. Bir hujayralilarda ferment bilan tolgan hazm qilish V.i, osmoregulyatsiya va ayirish funksiyasini bajaruvchi, qisqar ...

                                               

Goffman reaksiyalari

Goffman reaksiyalari - alifatik aminlar olish uchun A. V. Goffman taklif etgan reaksiyalar. Uch turi bor. 1) Karbon kislotalar amidlarining ishkrriy metallar gipogalogenidlari tasirida birlamchi aminlarga aylanishi: R+NaBrO -> RNH2+CO2+NaBrRea ...

                                               

Jinsiy jinoyatlar

Jinsiy jinoyatlar - jinsiy erkinlik va daxleizlikka jinoiy tarzda tajovuz qilish. Jinoyat huquqiga binoan, jamiyatda shakllangan jinsiy axloq qonun-qoidalarini qopol ravishda buzgan shaxslar qonunga kora tegishlicha jazolanadi. Ozbekiston Respubl ...

                                               

Danaylar

Danaylar - Yunonistonning Argolida viloyatida yashovchi qad. yun. qabilalari, Gomer asarlarida D. Troya urushi qatnashchilari bolib, ayyorlik qilib Troyani olganlar; shundan "danaylar hadyasi" degan, yani qabul qiluvchilar uchun halokatli bolgan ...

                                               

Tur

Tur atamasi quyidagilarni anglatishi mumkin: Tur - biologiyada organizmlar guruhi. Tur - biror toplam belgisi, shakli. Tur - yovvoyi buqa, Bos taurus primigenius. Tours - Fransiyadagi shahar. Tur - sayohat, gastrol. Tur - bosqich, davra.

                                               

Kvetta madaniyati

Kvetta madaniyati - Shim. Balujistondan topilgan eneolit va jez davriga mansub arxeologik yodgorliklar. Ingliz arxeologlari V. Ferservis va S. Piggotlar tomonidan organilgan. Kil-Gul-Muhammad, Damb-Sodot va Sur-Jangalda olib borilgan arxeologik k ...

                                               

Gaz doimiysi

Gaz doimiysi - ideal gazning holat tenglamasiya&t universal fizik kattalik. R bilan belgilanadi. Xalqaro birliklar tizimida L=8.314 J/ = 1.987 kal/. G. d. ning fizik manosi: 1 mol ideal gazni izobarik ravishda G qizdirilganda u bajaradigan is ...

                                               

Dyulong va Pti qonuni

Dyulong va pti qonuni - kattik jismning issiklik sigimi ozgarmas hajmda t-raga bogliq emas va u taxminan 6 kal/ yoki 25.12 J/ ga teng ekanligi haqidagi empirik qoida. 1819 y.da fransuz fiziklari P. Dyulong va A. Pti topgan. D. va P. q. kopgina ki ...

                                               

Dezoksiriboza

Dezoksiriboza, giminoza, ribodezoza, S5N|(|O4 - purin va pirimidin nukleotidlari shaklida dezoksiribonuklein kislota tarkibiga kiradigan uglevod. Mol. m. 134.1, kristall, suyuqlanish temperaturasi 78 - 82°, suvda eriydi. Monosaharidlardan ribozan ...

                                               

Karbazol

Karbazol, dibenzopirrol, d i fenilenimin, C12H9N - rangsiz kristall modda. Ikkita benzol va bitta pirrol halqadan tuzilgan. Mol. m. 167.2. Suyuqlanish temperaturasi 247°, qaynash temperaturasi. 355°; yengil haydalanadi. Suvda erimaydi. Organik er ...

                                               

Inozit

Inozit, geksaoksitsiklogek-san, siklit - olti atomli siklik spirt, shirin tamli, qattiq modda. Mol. m. 180.2. Suyuqlanish temperaturasi 225 - 227°. 9 ta stereoizomeri mavjud. Ulardan fakat mezoinozit V guruhidagi vitaminlarning xossalarini na-moy ...

                                               

Izomerlanish

Izomerlanish, izomerizatsiya- organik birikmalarning mo-lekulasi ichidagi ozgarish. Bunda molekulalarning tuzilishi ozgaradi-yu tarkibi va mol. m. ozgarmaydi. I. reaksiyalari qaytar reaksiyalardir: izomer shakllar ortasidagi muvozanat temperatura ...

                                               

Geksogen

Geksogen, siklotrimetilentrinitritamin - C3H6N6O6 kuchli portlovchi modda. Urotropinnnnt nitro hosilasi. Mol. m. 222.126; rangli kristallar; suyuqlanish temperaturasi 205° ; zichligi 1816 kg/m3. Ishqalanish va zarb tasirida portlab ketadi. Suvda ...

                                               

Alizarin

Alizarin, 1.2-digidrooksiantra-xinon, SIN8O4 - zargaldoq-qizil kristall. Mol. m. 240.20. Suyuqlanish temperaturasi 290°, qaynash temperaturasi 430°. Suvda yomon, etil spirtda ortacha eriydi; benzol, sirka kislota, ishqorlarda yaxshi eriydi. Aliza ...

                                               

Gistonlar

Gistonlar - osimlik va hayvonlar hujayrasi yadrosida uchraydigan oqsillar. G. arginin va lizin qoldiklariga boy bolib, ishqoriy xossalarga ega. Mol. m. 11000 - 21000. Yadroda DNK bilan birikkan holda uchraydi, xromatinning 25 - 40%ni tashkil etad ...

                                               

Minimarket

Minimarket yoki mini-market kichik dokon bolib, unda oziq-ovqat mahsulotlari, yengil taom, qandolat, shaxsiy gigiyena mahsulotlari, ichimlik, tamaki kabi kundalik mollar sotiladi. Odatda minimarketlarda pul otkazish xizmati ham korsatiladi. Mahal ...

                                               

Geptan

Geptan, C7H16 - toyingan uglevodorod. Mol. m. 100.21.9 ta izomeri malum. Normal G. CH35 - CH3 kuchsiz oziga xos hidli rangsiz suyuqlik. Suyuqlanish temperaturasi - 90.61°, qaynash temperaturasi 98.43°, suvda erimaydi, efir va organik erituvchilar ...

                                               

Difenilamin

DIFENILAMIN 2NH - ikkilamchi aromatik amin, yoruglik tasirida qorayadigan rangsiz kristall modda. Mol. m. 169.23; zichligi 1160 kg/m3. Qaynash temperaturasi 302°, suyuqlanish temperaturasi 54°. Sovuq suvda erimaydi; efir, metil spirt, benzol, lig ...

                                               

Yoysimon parda

Yoysimon parda, rangdor parda - koz soqqasi tomirli pardasining old qismi; kipriyush tanadan boshlanadi. Rangdor parda oldinda qorachiq teshigida tugaydi, uning oldingi yuzasi koz soqqasining oldingi boshligiga, orqa yuzasi koz gavhari boshligiga ...

                                               

Meshekli karvonsaroyi

MESHEKLI KARVONSAROYI - Meshekli qal’a Dul-dul sakragan degan joydan tahminan 23 km shimoli-g’arbiy tomonda, Amudaryoning o’ng sohilida joylashgan. Dastlab 1939 yilda S.P.Tolstov tomonidan mo’g’ullargacha bo’lgan karvonsaroy sifatida qayd qilinga ...

                                               

Jodi

Jodi, kajkord - 1) beda va poyalarni qirqib, mollarga ozuqa tayyorlash uchun ishlatiladigan asbob. Dami pichoq yoki oroqniki singari tekis va tishli xillari bor; 2) igna yasovchi hunarmandlarning ignaga moljallangan simni qirqadigan asbobi.

                                               

Gidromodul

Gidromodul - muayyan vaqt davomida 1 ga ekinini sugorishga sarflanadigan ortacha suv miqdori. T. 1 ga yerga l/sek hisobida ifodalanadi. Sugoriladigan dala G. - bevosita sugoriladigan paykalga berilgan suvning ortacha miqdorini bildiradi. Sugorish ...

                                               

Parmachak

Parmachak - ituzumdoshlar oilasiga mansub otsimon osimliklar, chala butalar va butalar, bazan past boyli daraxtlar turkumi. Ozbekistonda begona ot hisoblanadigan guli oqish, mevasi qora-jigarrang. Poyasi sershox, tik usadi, boyi 50 sm dan 120 sm ...

                                               

Dandi

Dandi - Buyuk Britaniyaning shim sharqidagi shahar, Shotlandiyada. Teysand r-nining mamuriy markazi. Aholisi 167 mingdan ziyod kishi. Shim. dengizning Fert-ofTey qoltigidagi port, t. y. tuguni. Jut sanoatining yirik markazi. Kemasozlik, elektrote ...

                                               

Yigirish mashinasi

Yigirish mashinasi - tolalar ni tozalab, titib, savab, tarab, olingan piltani qoshib chozib yoki boshgina ximarib tayyorlangan pilikdan har xil yogon-ingichkalikdagi ip oladigan mashina. Ishlatiladigan tolalar ning turiga qarab, tabiiy tolalarga ...

                                               

Qalampir.uz

Qalampir.uz - Axborot-Tahliliy Internet Nashri. Sayt OAV sifatida 2018-yil 26-oktyabr kuni Respublika Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligidan 1089 raqam bilan royxatga olingan. Mazkur loyiha 2015- ...

                                               

Kaykovus chorbogi

Kaykovus chorbogi - shayboniylardan Suyunchxojaxon tomonidan Toshkentda bunyod etilgan chorbog. Toshkent hokimlarining qarorgohi hamda jangda yarador bolgan ozbek sultonlari davolanadigan shifoxona bolgan. "Abdullanoma"la keltirilgan malumotga ko ...

                                               

Zambiy

Zambiy, zambar, zanbil - 1) yuk tashiladigan xojalik va kuril ish asbobi; toqima 3. va taxta 3. turlari bor. Toqima 3. yasashda 2 m cha uzunlikdagi ikki parallel xodachani 80 - 100 sm oralikda ornatib, unga tut, tol xipchini toqib chiqiladi. Taxt ...

                                               

Gulob

Gulob - 1) tortish usuli bilan atirgul gulbargidan olingan xushboy suyuklik, atirgul moyi. Ilgari G. xonaki usulda quyidagicha olingan: sopol yoki chinni kosa gulbarg bilan toldiriladi. Uning ustiga qamish naycha suqilgan qopqoq yopiladi. Qozonga ...

                                               

Kaforat

Kaforat - qilingan gunoh uchun evaz tolash yoki gunoh kechirilishi uchun beriladigan narsa. Mas, har bir musulmon ramazon oyida biron sabab bilan roza tutmagan bolsa evaziga boshqa vaqt roza tutgan. K. tushunchasi shariat ahkomlarida muhim orin e ...

                                               

Isnod

Isnod - 1) uyatga yoki tanaga kеltiradigan, nomiga dog tushiradigan ish, nomus; 2) islomda har bir hadisning tarkibiy qismi. Hadisning boshlanishida uni birinchi bolib aytgan va eshitgan kishidan boshlab, hadislarni toplovchiga qadar barcha shaxs ...

                                               

Yoqlov

Yoqlov, joqlov, yoqlandi - qarindosh-urug, dost-tanishlarning malum munosabat bilan hol-ahvol sorash, qutlash uchun bir-birinikiga borish odati. Y. kishilarni qadr-oqibatga orgatadigan milliy ananadir. Y.ning bazi xillari: kelinni yoqlash - qiz u ...