Топ-100
Back

ⓘ Kadmiy, Cd - Mendeleyev davriy sistemasining 2 guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 48, atom massasi 112.40. 8 ta barqaror izotopdan iborat: 106Cd, l ..




Kadmiy
                                     

ⓘ Kadmiy

Kadmiy, Cd - Mendeleyev davriy sistemasining 2 guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 48, atom massasi 112.40. 8 ta barqaror izotopdan iborat: 106Cd, l, n0Cd,mCd, ll2Cd,mCd, ll4Cd va n6Cd. Atom radiusi 0.146 nm, ion radiusi Cd2+ 0.092 nm, 0.101 nm, 0.109 nm, 0.117 nm, 0.145 nm. Poling boyicha elektromanfiyligi 1.7.

Kadmiyni 1817 yilda nemis kimyogari Kadmiy Shtromeyer kashf etgan. Dastlab rux karbonat tarkibidan olingani uchun rux rudasining yunoncha nomi "Kadmeia" bilan atalgan. Tabiatda rux, qorgoshin va mis rudalari bilan aralash uchraydi. Kadmiy - siyrak element; uning yer postidagi ortacha miqdori ogirlik jihatidan l,3-10~5%, dengiz va okean suvlarida 0.00011 mg/l. Kadmiyning selenid CdSe, otavit CdO3 va monteponit CdO, grinokit CdS kabi nodir minerallari malum. Sulfid rudalarida, jumladan, sfalerit minerali ZnS tarkibida 0.01 - 5.0%, galenitda 0.02% gacha, xalkopiritda 0.12%, piritda 0.02% uchraydi. Bundan tashqari, umurtqali va umurtqasiz hayvonlar organizmida, osimliklarda ham bor. Kadmiy - kumushdek oq, yumshoq, choziluvchan, mexanik ishlovga oson beriladigan ogir metall. Zichligi 8.65 g/sm1 20° da Maos boyicha qattiqligi 2, suyuqlanish temperaturasi 320.9°, qaynash temperaturasi 767°. Kimyoviy birikmalarda 2 valentli. Nam havoda Kadmiyning sirti yupqa oksid parda bilan qoplanadi. Bu parda uni keyingi oksidlanishdan saqlaydi. Suyuqlanish temperaturasidan yuqori haroratlarda yonib, qongir rangli kadmiy oksid CdO hosil qiladi. Kadmiy HCl, H 2 SO 4 da, ayniqsa, HNO 3, da erib, tegishli tuzlar beradi. Ishqorlarda erimaydi. Kadmiy kislorod, oltingugurt, galogenlar va boshqa bilan reaksiyaga kirishadi. Kadmiyning tuzlari, suv va kislotalarda eriydigan birikmalari zaharli. Kadmiy mis, rux, qorgoshin rudalarini qayta ishlashdagi chiqindilardan ajratib olinadi. Yadro reaktorlarida, ishqorli akkumulyatorlarda, maxsus qotishmalar tayyorlashda, boyoq olishda, temirni kadmiylashda ishlatiladi.

                                     
  • Kadmiy sulfid, CdS - sariq yoki qizil rangli kristallar. Geksagonal va kubsimon modifikatsiyalari ma lum. Suyuqlanish temperaturasi 1475 zichligi 4, 824
  • Kadmiy selenid, CdSe - to q qizil rangli kristall modda. Kristallari, asosan, geksogonal panjarali, shuningdek, kubsimon panjarali beqaror va faqat yuqori
  • o lchashda ishlatiladi. Elementning manfiy elektrodi kadmiy kadmiy havoda oksidlanadi, shuning uchun 10 kadmiy bilan 90 simob qotishmasi ishlatiladi musbat
  • Kadmiylash - asosan, po lat buyumlar sirtiga 7 - 20 mkm qalinlikda kadmiy qatlami yugurtirish buyumlarni korroziyadan saqlash uchun qo llaniladi. Elektr
  • surilgan yorug lik sezgir yarimo tkazgich qatlami qo rg oshin yoki kadmiy sulfidlari, kadmiy selenidi va boshqalar yoki yarimo tkazgich plastinkasi. Qatlam
  • lampasi ichiga inert gaz mas, Xekselol ga ozgina Hg simob yoki Cd kadmiy qo shib tayyorlangan aralashma to ldiriladi. Quvvati 90 Vt gacha bo ladi
  • elementlar bo ladi: Sn qalay Bi vismut In indiy Pb qo rg oshin Cd kadmiy Zn pyx Sb surma Ga galliy Hg simob va boshqa Kavsharlar, eruvchan
  • qo rg oshin va ruxdan tashqari, sanoat ahamiyatiga ega bo lgan kumush, kadmiy mavjud. Ruda jismlarining uz. 200 700 m, qalinligi 4, 4 - 7, 2 m. Qo rg oshinning
  • Babbitlar qalayi, qo rg oshin, pyx yoki alyuminiyga surma, mis, kadmiy mishyak va boshqa metallar qo shib tayyorlanadigan qotishmalar. Qalayli qotishmani
  • natijasida Tekeli daryosining o ng qirg og idan qo rg oshin, rux, kumush, kadmiy germaniy konlari topildi. 1937 - yil Tekeli qo rg oshin - rux boshqarmasining
  • 40 foizi po latni korroziyadan saqlash uchun sarflanadi. Rux kukuni yordamida kadmiy mis va nodir metallar birikmalardan ajratib olinadi. Ruxdan ishlangan listlar
  • boshqalar dan yo lyo lakay ajratib olinadigan kimyoviy elementlar rubidiy, kadmiy seziy, galliy, indiy, talliy, germaniy, gafniy, vanadiy, selen, tellur

Users also searched:

...