Топ-100
Back

ⓘ Sud - zimmasiga davlat hokimiyatining boginlaridan biri - sud hokimiyatini amalga oshirish yuklatilgan organ. Qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi organlardan Sud ..




                                               

Jarayon

Jarayon - 1) biron narsaning rivojlanishida hodisa, holatlarning birin-ketin almashinuvi; 2) biron-bir natijaga erishish uchun boladigan ketmaket harakatlarning majmui ; 3) sudda ishni korish tartibi, sud ishini yuritish; sud majlisi, muhokama.

                                               

Instansiya

Instansiya - bir-biriga itoat qiladigan tashkilotlar, davlat boshqarmalari, sud organlari, jamoat va b. tashkilotlar tizimidagi bosqich.

                                               

Davo

Davo - buzilgan huquqi yoki qonun bilan qoriqlanadigan man-faatlarini himoya qilish uchun hakamlar sudiga, arbitrajga yoki sudga qilinadigan murojaat. D. 3 elementdan - asos, mavzu va mazmundan iborat. Davogarning talabi D. mavzuidir. D. bilan jarayon boshlanadi, taraflar sud oldida ozlarining talab va etirozlarini bayon qiladilar. D. arizasi sud yoki arbitrajga yozma tarzda beriladi, unda ariza berilayotgan sud yoki arbitrajning, davogar va javobgarning nomi, yashash joyi, agar davogar yuridik shaxs bolsa, joylashgan joyi, agar ariza vakil tomonidan berilsa, vakilning nomi va manzili, dav ...

                                               

Davlat ayblovchisi

Davlat ayblovchisi - jinoyat ishi boyicha sudlanuvchiga qoyilgan aybni sudda davlat nomidan qollabquvvatlaydigan prokuror. Prokuror ayblovni quvvatlaganda amaldagi qonunlarning talablariga va ishning barcha holatlarini etiborga olishga asoslangan oz ishonchiga amal qiladi. D.a. tekshirishda ishtirok etadi. Jinoyat kodeksining normalarini qollash, sudlanuvchining hara-katlarini tavsiflash, unga jazo turini va meyorini tayinlash togrisida qamda sud hal etishi lozim bolgan boshqa masalalar yuzasidan oz fikrini bayon qiladi. Prokuror sud tergovi natijalari asosida sudlanuvchiga qoyilgan ayblov ...

                                               

Jabrlanuvchi

Jabrlanuvchi - jinoyat oqibatida yoxud aqli noraso shaxsning ijtimoiy xavfli qilmishi natijasida manaviy, jismoniy yoki mulkiy zarar korgan shaxc. Manaviy zarar fuqaroning ornomusi va insoniy qadr-qimmatini toptashda, uni boshqa fuqarolar oldida kamsitishda, jamoatchilik oldida obroini tushirishda va badnom qilishda ifodalanadi. Jismoniy zarar - fuqaroning badaniga shikact va sogligiga putur yetkazish, jismoniy azob va ogriklarga duchor qilish, mulkiy zarar - shaxciy mulkni gayriqonuniy ravishda olish, unga shikact yetkazish yoki mulkka egalik qilish huquqini buzish demakdir. Fuqaroni J. d ...

                                               

Davoni taminlash

Davoni taminlash - sud yoki arbitraj chiqaradigan qaror ijrosining asosliligini taminlovchi choralarni korish; davogar manfaatlarini himoya qilishning kafolatlaridan biri. OzR FPKga binoan sud ishda ishtirok etuvchi shaxslarning arizasiga kora yoki oz tashabbusi bilan D. t. choralarini korishi mumkin. D. t. choralarini kormaslik sud chiqargan hal qiluv qarorining ijrosini qiyinlashtirsa yoki uni bajarib bolmaydigan qilib qoysa, D. t.ga yol qoyiladi. Quyidagilar D.t. choralari bolishi mumkin:1) javobgarga tegishli bolgan va uning ozida yoki boshqa shaxsda turgan mol-mulk yoxud pul summasini ...

Sud
                                     

ⓘ Sud

Sud - zimmasiga davlat hokimiyatining boginlaridan biri - sud hokimiyatini amalga oshirish yuklatilgan organ. Qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi organlardan Sud uni shakllantirish, sudyalarga vakolatlar berish tartibi, tegishli ishlarni korib chiqish tartib-taomillarining xususiyatlari, shuningdek qabul qilinuvchi qarorlarning majburiyligi va mas’uliyati, ularning yuridik ahamiyati bilan farq qiladi.

Sud slavyancha sud - ish - odil sudlovnn amalga oshiruvchi davlat organi; muayyan davlatning qonunlariga asosan protsessual tartibda jinoiy, fuqarolik, mamuriy va boshqa toifadagi ishlarni korib chiqadi va hal qiladi. Ayrim shaxslar ortasida, ular bilan davlat idoralari, korxona, muassasa, tashkilot mamuriyati, jamoat birlashmalari ortasida mulkiy va nomulkiy nizolarni, qonunbuzarliklarga doir ishlarni korib chiqib, fuqarolarning huquq va erkinliklarini, korxona, muassasalar, tashkilot huquqlari va qonun bilan qoriqlanadigan manfaatlarini himoya qiladi. S. boshqa davlat organlaridan, jamoat birlashmalari va har qanday shaxsdan mustakil va xolisona faoliyat yuritishi, barcha ishlarni faqat qonunga boysunib korib chiqishi va hal etishi lozim. S.lar odatiy va favqulodda S.larga bolinadi. Favqulodda S.larni tashkil etish deyarli barcha zamonaviy konstitutsiyalarda man etilgan. Odatiy Slar umumiy vakolatli va ixtisoslashgan, yani harbiy, xojalik arbitraj, savdo, bojxona, soliq moliyaviy, mehnat nizolari boyicha va h.k. sudlar bolishi mumkin. Sudning alohida turlari konstitutsiyaviy va mamuriy S.lar hisoblanadi. Bazi mamlakatlarda, shuningdek, diniy S.lar va odatiy huquq S.lari mas, tropik Afrika va Okeaniyadagi bir kancha mamlakatlarda kabila S.lari ham mavjud. S, shuningdek, instansiyalarga kora: birinchi instansiya Si, apellyasiya, kassatsiya va nazorat S.lari, hududiy darajasi boyicha: tuman shahar, viloyat, okrug va oliy S.ga bolinadi.

S. hozirgi Ozbekiston hududida davlatchilikka xos kop asrlik tarixga ega. S. faoliyatini qadimdan xalq madaniyati, ananalari va manaviy negiziga asoslanib, obruetiborli, katta hayotiy tajribaga ega bolgan kishilar amalga oshirishgan. Ular chiqargan qarorlar har qanday shubhadan xoli va barcha uchun majburiy hisoblangan. Ozbekistonda qariyb 13 a. davomida shariat qonunlariga amal qilgan qozilik sudi hamda xalq urfodatlari va ananalariga suyanib qaror qabul qilgan biylar sudi mavjud bulgan. Orta Osiyoni zabt etganidan sung mustamlakachi chor hokimiyati Rossiya qonunlariga amal qiluvchi S.larni tuzdi. 1917 y. Okt. tontarishidan song "xalq" S.lari va tribunallar tasis etildi. Ular kommunistik partiya va inqilob manfaatlariga xizmat qildi, qonunga emas, "proletarcha ong"ga suyanardi. S. ornini kop xrllarda "maxsus kengash", "uchlik komissiya" kabi mamuriy tuzilmalar egallagandi. S. adolatga emas, vahshiyona qatagon, shafqatsiz jazolashga xizmat qildi. S. batamom partiya va sovet ijroiya organlariga karam edi.

Mustaqilikka erishilgandan song Ozbekistonda huquqiy davlat barpo etishning tarkibiy vazifasi sifatida sudhuquq islohoti otkazilmoqda. S. hokimiyati qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatlardan, siyosiy partiyalardan, boshqa jamoat birlashmalaridan mustaqil ish yuritishi va S. faoliyatining boshqa asosiy prinsiplari Ozbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida etirof etildi 106 - 116moddalar, yangi sud tizimi barpo qilindi, "S. lar togrisida"gi Ozbekiston Respublikasining qonuni 1993 y. 2 sent., yangi tahriri 2000 y. 14 dek. va bir qator qonunlar amalga kiritildi. S. tomonidan chiqarilgan hujjatlar barcha davyaat organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiy hisoblanadi hamda Ozbekiston Respublikasining butun hududida ijro etilishi shart.

Qonuvda belgilangan hollardan tashqari S.larda barcha ishlar oshkora yuritiladi qarang Sudlovning oshkoraligi. S. ishlari ozbek tilida, qoraqalpoq tilida va muayyan joydagi kopchilik aholi sozlashadigan tilda olib boriladi. Ayblanuvchi, sudlanuvchi himoyalanish huquqi bilan taminlanadi. S. ishlarini yuritishning har qanday bosqichida malakali yuridik yordam olish huquqi kafolatlanadi. S. ning faoliyati qonun usduvorligini, ijtimoiy adolatni, fuqarolarning tinchligi va totuvligini taminlashga qaratilgandir.

"Sud" atamasi sud hokimiyati vakolatlarini amalga oshirish huquqiga ega bolmagan nodavlat tuzilmalarini nomlash uchun ham juda kop qollaniladi hakamlar sudi, Xalqaro tijorat arbitraj sudi va h.k.

  • Sudlarning turlari: Ozbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi, umumiy yurisdiktsiya sudlari, xojalik sudlari, harbiy sud.
                                               

Sessiya (manolari)

Sessiya: Sessiya imtixon - oliy, orta maxsus va kasb-hunar oquv yurtlarida muayyan mutaxassislik boyicha oquv rejasida belgilangan imtihonlarni topshirish davri (k. Sessiya lot. sessio - yigilish - 1) vakolatli organlar, sud, ilmiy muassasa, jamoat tashkilotlarining yigilish otkazayotgan davri.