Топ-100
Back

ⓘ Hayvonlar ..




                                               

Hayvonlar

Hayvonlar, hayvonot dunyo-s i - organik olam sistemasidagi yirik bolimlardan biri. H.ning bundan 1 - 1.5 mlrd. yil ilgari okean suvida mikroskopik, xlo-rofillsiz amyobasimon xivchinlilar shaklida paydo bolganligi taxmin qilinadi. H.ning eng qad. qazilma qoldiqlari yoshi 0.8 mlrd. yildan oshmaydi. Kop hujayrali H. - boshliq-ichlilar, chuvalchanglar, tuban bogim-oyoqlilarnpnt dastlabki qoldiqlari songgi kembriy qatlamlaridan boshlab uchraydi. Kembriy davri boshlarida tashqi mineral skeletli dengiz umurtqasizlarining kopchilik guruxlari rivojlangan. Kembriyning oxirida tashqi skeletga ega bol ...

                                               

Agamalar

Agamalar – agamasimonlar oilasiga mansub kaltakesaklar urugi. Tanasi yassi, boshi uchburchak shak-lda, dumi silindrsimon yoki ikki yondan bir oz siqilgan. Tanasi xilma-xil rangda, ayniqsa erkaklari rang-barang boladi. A.ning 70 ga yaqin turi ma’lum. Afrika, Janubi-Garbiy va Markaziy Osiyoning ochiq dasht, chol va toshloq togli hududlarida tarqalgan. Ayrim turlari Janubi-Sharqiy Yevropada ham uchraydi. Ozbekistonning daryo vodiylari va chollarida chol agamasi, ya’ni kunqargar, togli hududlarida Turkiston agamasi, ya’ni toshkaltakesak, Kavkaz agamasi, Himolay agamasi, Pavlovskiy agamasi tarq ...

                                               

Agamasimonlar

Agamasimonlar – kaltakesaklar kenja turkumi tangachalilar turkumiga mansub sudralib yuruvchilar oilasi. A.ning boshi uchburchak yoki togarak shaklda, ustki tomondan mayda tangachalar yoki burtmachalar bilan qoplangan. Tanasi yapaloq yoki ikki yon tomondan siqiq, oyoqlari va dumi yaxshi rivojlangan, koz qorachigi togarak shaklda. Kopchilik A. tishlarining tashqi korinishi sut emizuvchilarnikiga oxshaganligi uchun ularni soxta kurak, qoziq va oziq tishlilarga ajratiladi. A.ning 34 uruqqa bolinadigan 300 ga yaqin turi ma’lum. Afrika, Janubiy va Markaziy Osiyoda, ayrim turlari Janubi-Sharqiy Y ...

                                               

Angirt

Angirt, sariq goz, atayka – gozsimonlar turkumining ordaklar oilasiga mansub parranda. Patlari ochiq sargish, boshi oqish. Yevropa va Osiyoning chol, dasht va togli hududlarida tarqalgan. Qishlash uchun Afrikaning shimoliy va Osiyoning jan. tomonlariga uchib ketadi; Ozbekistonda ham uchraydi, bir qismi shu yerda qishlaydi. Tog, chol va dasht zonalaridagi chuchuk suvli va shor kollarda yashaydi. Inini tulki, qorsoq, borsiq kabi hayvonlarning tashlab ketgan uyasiga va toshlar orasiga quradi, 8–12 tacha tuxum qoyadi. Erkagi uyaning atrofidan uzoqqa ketmasdan, urgochisini qoriqlab yuradi va tu ...

                                               

Arhar

Arhar, alqor, tog qoyi – juft tuyoqlilar turkumiga mansub yov-voyi qoylarning umumiy nomi. Ba’zan muflon, arkal, arqor, urial deb ham ata-ladi. A. Orta dengiz o.lari, Old, Orta, Markaziy va Shimoli-Sharqiy Osiyoning togliq hududlarida tarqalgan. U tog yon bagirlari va qoyalar orasidagi birmun-cha tekis va ochiq joylarda yashaydi. Er-659kaklari urgochilariga nisbatan yirik, shoxi spiralsimon yoki halqasimon buralgan, uzun, urgochilarining shoxi ingichka yoki butunlay bolmaydi. Uchta turi: Tyanshan qoyi, Yevropa qoyi, Osiyo qoyi va 10 ga yaqin kenja turi ma’lum. Orta Osiyo, shu jumladan Ozbe ...

                                               

Arslon

Arslon, sher, mushuksimonlar oilasining bir turi. Uzunligi 240 sm gacha, ogirligi 280 kg gacha. Yuz qismi choziq, dumining uchida uzun qora qildan ibo-rat popugi bor. Tanasi kalta jun bilan qoplangan, erkaklari tanasining ol-dingi qismi dagi uzun yunglari yolni hosil qiladi. Rangi sargish, yoli qoramtir. Qadimgi areali Afrika, Yevropa, Osiyoni oz ichiga olgan. Individlar soni va areali keskin kamayib ketgan, hozirgi areali asosan Markaziy Afrikaning qoriqlanadigan hududlari va qisman Janubiy Osiyodan iborat. A. chol, savanna va daryo yaqinidagi ormonlarda yashaydi. Po-ligam, oilaviy guruh ...

Baqtrian
                                               

Baqtrian

Baqtrian - ikki orkachli tuya. Qalmoq, qozoqi va mogul zotlari bor. 35 - 40 yil yashaydi. Vatani Markaziy Osiyo. Juda qadimdan xonakilashtirilgan. 19-asrning oxirlarigacha Jan.garbiy Mongoliya chollarida yovvoyi holda ham yashagan. Xalqaro Tabiat muhofazasi Kengashi Qizil kitobiga kiritilgan. Markaziy Osiyo mamlakatlarida boqiladi.

                                               

Gizollar

Gizollar, ohular - quvushshoxlilar oilasiga mansub sut emizuvchilar urugi. Uz. 85 - 170 sm, yagrinidan balandligi 50 - 110 sm, shoxi erkagi va urgochisida lirasimon, uz. 25 - 80 sm. 12 turi bor. Afrika, Garbiy Osiyo, Markaziy, Orta va Janubiy Osiyoda tarqalgan. Chol, dasht, ormon-dasht, tekislik va togli hududlarda yashaydi. Ozbekistonda 1 tur - jayran tarqalgan. G. soni kamayib ketgan, bir qancha turi Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.

Gurraklar
                                               

Gurraklar

Gurraklar - kaptarsimonlar turkumiga mansub bir necha tur qushlarning umumiy nomi. Tanasi 14 - 30 sm. Yaltiramaydi, tomogida qora doglar bor. Dumi uzun. Yer yuzida keng tarqalgan. Ozbekistonda bir urugga man-sub 4 turi uchraydi. Daraxt, buta va binolar peshtogiga uya yasaydi. Yilda 2 - 3 marta va undan ham kop 2 tadan tuxum qoyadi. Tuxumlarini nari va modasi navbat bilan 13 - 14 kun bosadi. G., asosan, donlar bilan oziqlanadi. Ayrim turlari ov obyekti hisoblanadi.

Italiya daraxt qurbaqasi
                                               

Italiya daraxt qurbaqasi

Italiya daraxt qurbaqasi, Italiya, Sloveniya, Shveysariya va ehtimoliy San Marinoda topilgan Hylidae oilasida mansub qurbaqa turi. Uning tabiiy yashash joylari motadil ormonlar, daryolar, oraliq daryolar, chuchuk suvli botqoqliklar, oraliq chuchuk suvli botqoqlar, haydaladigan yerlar va shahar joylari.

Jigoltoy
                                               

Jigoltoy

Jigoltoy - lochinsimonlar oilasiga mansub yirtqich qush. Kattaligi kaptardek. Osiyo, Yevropa va qisman Afrikada tarqalgan. Orta Osiyoning togli ormonlarida, bog va chakalakzorlarda uchraydi. Ozbekistonga kelib, qishlash uchun Afrika va Hindistonga uchib ketadi. Boshqa qushlar inidan foydalanadi. 3 ta, bazan 4 - 5 ta tuxum qoyadi. Iyun - iyulda bola ochadi. Yirik hasharotlar va mayda qushlar bilan oziqlanadi.

Jiq-jiq
                                               

Jiq-jiq

Jiq-jiq - chumchuqsimonlar turkumining moyqutlar oilasiga mansub kichkina qush, vazni 8 - 9 g. Chol va dashtlardagi past boyli butalar orasida yashaydi. Yulgun, bazan shuvoqlar orasiga in quradi. Ozbekistonda Qizilqumda uchraydi. Mart - iyunda 5 - 8 tadan tuxum qoyadi. Yozda hasharotlar, qishda osimlik urugi bilan oziqlanadi.

Jiqtoqlar
                                               

Jiqtoqlar

Jiqtoqlar - baliqchilar turkumi urugiga mansub qushlar. Tanasining uz. 25 sm gacha. Tumshugi kalta, ogzining kattaligi bilan boshqa balchiqchilardan farq qiladi. 7 turi bor. Yevropa, Osiyo, Afrikada uchraydi. Ozbekistonda 2 turi yashaydi. Dalalar, chollar va otloqlarda tarqalgan. Yozda uchib kelib, qishda uchib ketuvchi qushlardan. Odatda, todalashib uya soladi. Hasharotlar bilan oziqlanadi. Chigirtka va b. zararkunandalarni qirib, foyda keltiradi.

Kalxatlar
                                               

Kalxatlar

Kalxatlar - qarchigaysimonlar oilasiga mansub qushlar urugi. Yevropa, Osiyo, Afrika, Avstraliya va Amerikada keng tarqalgan. 5 turi bor. Orta Osiyoda qora kalxat yashaydi; mart oyi boshlarida uchib keladi. Uyasini suvga yaqin baland daraxtlarga, qoyalarga quradi. Apr. - mayda 2 - 4 ta tuxum qoyadi. Umurtqali mayda hayvonlar, baliqlar va hasharotlar bilan oziqlanadi.

Korsak
                                               

Korsak

Korsak, qarsoq - tulkilar urugiga mansub sut emizuvchi hayvon. Oddiy tulkiga oxshash, lekin bir oz kichikroq. Tanasining oz. 60 sm gacha, dumi 35 sm gacha. Juni sargish-kulrang. Yevrosiyo chollari va sahrolarida tarqalgan. Ozbekistonda Ustyurt, Mirzachol, Qizilqum vajan. hududlarda uchraydi. Shomda faol hayot kechiradi. Bir umrga juft hosil qiladi. 2 dan 16 gacha, odatda, 3 - 6 tadan bolalaydi. Uyada yashaydi, mayda kemiruvchilar va qushlar bilan oziqlanadi. Ovlanadi, terisi qimmatli emas.

Laqqa baliq
                                               

Laqqa baliq

Laqqa baliq - laqqalar oilasiga mansub baliq. Boyi 5 m gacha, ogirligi 300 kg cha. Tanasi tangachasiz. Orqa suzgich qanoti kichik. Ogzi keng. Pastki jagi uzunroq. Moylovi 3 juft. Orqa tomoni zaytun tusda, ost qismi esa ok. Yevropadagi kol va daryolarda yashaydi. Ozbekiston daryolarida uchraydi. 4 - 5 yilda voyaga yetadi. Bahorda yoki yoz boshida suv tubidagi uyasiga 480 mingtacha uvildiriq tashlaydi. Erkagi tuxumlarini qoriqlaydi. Umurtqasiz jonivorlar bilan oziqlanadi. Ovlanadi.